Gebruik de kracht van je cyclus!

Na jarenlange praattherapie, ontdekte ik dat mentale gezondheid meer vraagt dan alleen gesprekken. Steeds vaker merk ik hoe waardevol een holistische kijk is: een benadering waarbij je lichaam, geest en leefstijl samenkomen. Eén aspect dat enorme invloed heeft op hoe je je voelt, maar waar ik zelf lange tijd nauwelijks bij stilgestaan heb, is je menstruatiecyclus. Waar mannen functioneren volgens een 24-uurs ritme, hebben vrouwen een cyclisch ritme van gemiddeld 28 tot 32 dagen. In onze maatschappij worden vrouwelijke hormonen vaak gezien als maar iets lastigs of negatiefs, maar wat nou als je leert om je cyclus als kracht in te zetten? Onlangs las ik het boek De Cyclus Strategie (origineel: Period Power) van Maisie Hill, dat precies hierover gaat. Het boek liet me zien hoe je met meer begrip voor je cyclus beter voor jezelf kunt zorgen. In deze blog deel ik mijn belangrijkste inzichten en praktische tips waar je direct mee aan de slag kunt.

De vier seizoenen van vrouw-zijn

In al die jaren dat ik therapie heb gevolgd (én gegeven) is de menstruatiecyclus eigenlijk nooit echt op mijn radar geweest. Natuurlijk wist ik wel dat er zoiets bestaat als PMS (pre-menstrueel syndroom) en dat het ‘normaal’ is om wat meer tegen je partner te snauwen zo vlak voor je menstruatie (sorry Kevin). Maar dat je hormonen invloed hebben op zóveel aspecten van je dagelijks leven, daar had ik nooit echt bij stilgestaan. In haar boek schrijft Maisie zelfs: “Je energie, humeur, eetlust, slaap, zin in seks, creativiteit, productiviteit, concentratievermogen, interesse in socializen en behoefte aan beweging en rust worden allemaal enorm beïnvloed door waar in je cyclus je bent.” Geen wonder dat ik de ene periode behoefte heb aan middagdutjes en tijd voor mezelf, en een andere periode juist barst van de energie en wat vaker mijn ‘gekke uurtje’ heb (nog meer mensen die ’s avonds ineens de Macarena gaan dansen?). Eerder interpreteerde ik deze verschillende fases als: het gaat ‘goed’ of slecht’ met me. En dus: ik deed iets ‘goed’ of ‘verkeerd’. Daarmee maakte ik de fases waarin ik me toch al kwetsbaarder voelde vaak nog zwaarder. Sinds ik mijn cyclus bijhoud, merk ik dat ik met mildere ogen naar mezelf kan kijken en gedurende de maand meer begrip heb voor wat mijn lijf mij probeert te vertellen.

Maisie vergelijkt de vier fases van de menstruatiecyclus met de seizoenen van het jaar. Ik vond dit een hele logische metafoor die je meteen herkent in hoe je je voelt. Daarom neem ik deze in deze blog graag over.

De vier seizoenen van je cyclus
Winter (je menstruatie): De tijd om naar binnen te keren en rust te nemen.
Lente: (de pre-ovulatie): De tijd waarin je energie langzaam weer toeneemt.
Zomer (rondom je ovulatie): De tijd waarin je het lekkerst in je vel zit en je je het meest sociaal voelt.
Herfst (de premenstruatie): De tijd waarin je wat kritischer wordt en meer behoefte krijgt aan grenzen.

De kracht van deze vergelijking is dat seizoenen cyclisch en voorspelbaar zijn: ze keren steeds terug en brengen elk hun eigen kwaliteiten en uitdagingen mee. In plaats van ertegen te vechten, kun je leren om mee te bewegen met dit natuurlijke ritme. Als je beter begrijpt waar in je cyclus je je bevindt en hoe die fase er voor jou persoonlijk uitziet, wordt het makkelijker om daar rekening mee te houden in je planning én om vriendelijker te zijn voor jezelf!

Winter: je menstruatie

Urgh! Je menstruatie. De periode van ongesteldheid wordt door veel mensen toch vooral gezien als iets negatiefs. Het staat voor een week vol buikkrampen, een opgeblazen buik, stemmingswisselingen, vermoeidheid, hoofdpijn of zelfs de beruchte period poops. Niet bepaald iets waar je naar uitkijkt. Toch schuilt er juist ook kracht in deze winterse fase. In haar boek beschrijft Maisie bloeden als een moment van reflectie. Tijdens je menstruatie keer je vaak vanzelf meer naar binnen. Je bent gevoeliger, waardoor de thema’s die in je leven spelen extra duidelijk naar voren komen. Wat omhoog komt, is meestal niets nieuws, maar iets dat de hele cyclus al aanwezig was en nu onder een vergrootglas ligt. Dit maakt de menstruatie een ideaal moment om te evalueren: wat werkte de afgelopen weken goed, wat kan anders, en wat mag je misschien loslaten? Zie het als een reset, zodat je met een frisse blik en nieuwe intenties aan je volgende cyclus begint.

Natuurlijk kan deze gevoeligheid in het dagelijks leven ook lastig zijn. Werk, afspraken en verplichtingen gaan vaak gewoon door, terwijl je lijf juist vraagt om rust. Dit is een mooi moment om te oefenen met mildheid voor jezelf. Een treffend metafoor dat Maisie gebruikt: “Het is alsof het buiten hard waait en regent. Soms besluit je je plannen te wijzigen en binnen te blijven, maar vaak zul je je simpelweg warmer moeten kleden, een paraplu meenemen en toch de deur uitgaan.”

Je winter in een notendop
Hormonen: Tijdens de menstruatie dalen zowel oestrogeen als progesteron naar hun laagste punt. Dit kan ervoor zorgen dat je je zowel fysiek als mentaal minder lekker voelt.
Voeding: Kies voor stabiele, voedzame en verwarmende maaltijden. Vul je ijzer aan en combineer dit met vitamine C voor een betere opname. Complexe koolhydraten zoals volkoren pasta, rijst en havermout houden je energieniveau stabiel, net als eiwitten. Voeg lijnzaad en pompoenpitten toe om oestrogeenopbouw te ondersteunen. Beperk koffie, alcohol en suikers: die kunnen je energiedips en stemmingswisselingen juist versterken.
Beweging: Forceer in deze periode liever geen intensieve work-outs, maar denk aan lichtere vormen van sport zoals wandelen of yoga. Dit is een periode van rust! Voel je dus vooral niet schuldig als je de hele dag op de bank met een dekentje wil doorbrengen.
Productiviteit: Probeer werk in deze periode wat lichter te maken voor jezelf. Vermijd zware deadlines, spannende presentaties of een overvolle agenda. Neem vaker een pauze en gun jezelf wat ademruimte. Kleine, overzichtelijke taken zijn nu vaak prettiger dan grootse projecten.
Sociale contacten: De meeste vrouwen hebben in deze periode wat meer behoefte aan tijd voor zichzelf. Plan dus niet te veel afspraken in, en kies bewust voor de mensen die je écht energie geven. Wees eerlijk naar je familie en vrienden en geef aan dat je nu wat meer ruimte en rust nodig hebt.

Lente:  de pre-ovulatie

Na je menstruatie breekt de lente van je cyclus aan. Waar je in de winter vooral naar binnen gekeerd was, voel je nu de eerste sprankjes van nieuwe mogelijkheden. Dat is niet zo vreemd: de lente is ook in de natuur het seizoen van geboorte, groei en vernieuwing. Je nieuwsgierigheid keert terug, je krijgt zin om plannen te maken en je creativiteit begint weer te stromen. Het is een fase waarin je gemakkelijker verbinding maakt met wat jou inspireert en waarin je vaak meer helderheid voelt over wie je bent en wat jouw plek is in de wereld.

Toch kan ook deze frisse fase soms een beetje zoeken zijn. De ene dag kun je bruisen van energie, terwijl je de volgende dag toch nog wat kwetsbaar bent. Maisie Hill omschrijft dit mooi: “Net zoals jonge scheuten die naar buiten komen in de lente, ben je nog kwetsbaar voor plotselinge vorst, zelfs als je je sterk en bekwaam voelt.” Gun jezelf dus de ruimte om rustig op te bouwen. Zie de lente als een periode van experimenteren en ontdekken: probeer iets nieuws, maak ruimte voor ideeën die opkomen, maar voel je niet verplicht om alles direct door te voeren. Door stap voor stap te groeien, geef je jezelf de kans om stevig wortel te schieten zodat je straks in de zomer voluit kan gaan bloeien.

Je lente in een notendop
Hormonen: Oestrogeen stijgt en zorgt voor meer energie, betere concentratie en een positievere stemming. Je voelt je lichter en meer naar buiten gericht.
Voeding: Frisse, lichte maaltijden ondersteunen deze fase het beste. Denk aan veel groente en fruit, salades, peulvruchten en granen. Vul je ijzervoorraden aan en kies voor voldoende eiwitten om je energie weer op te bouwen. Voeg lijnzaad en pompoenpitten toe om oestrogeenopbouw te ondersteunen.
Beweging: Je energie neemt toe, dus dit is een perfect moment om weer wat actiever te worden. Denk aan cardio, krachttraining of probeer een nieuwe sport uit.
Productiviteit: Dit is de ideale fase om nieuwe plannen te maken en projecten te starten. Je concentratie en motivatie zijn hoog, dus pak lekker uitdagende taken op!
Sociale contacten: Je voelt je nieuwsgierig en open, waardoor dit een goede fase is om nieuwe mensen te ontmoeten, te netwerken of inspirerende afspraken in te plannen.

Zomer: rondom je ovulatie

De zomer van je cyclus is vaak de periode waarin je je het meest op je gemak voelt. Rond je ovulatie pieken je hormonen en dat merk je: je straalt meer, je voelt je sociaal en zelfverzekerd, en je hebt vaak zin om te ondernemen. Zoals Maisie Hill schrijft: “In de aanloop naar de eisprong doen je hormonen er alles aan om een sekspartij voor elkaar te krijgen. Ze laten ons er goed uitzien, zorgen ervoor dat we lekker in ons vel zitten, doen ons avontuurlijk voelen, maken dat we spraakzaam en zelfverzekerd zijn, en wekken lust op.” Nou is jouw doel misschien niet iedere maand om kinderen te maken, maar je kunt deze fase wél in je voordeel gebruiken. Zie het als een kans om volop te genieten van je bruisende energie: draag die jurk waar je normaal over twijfelt, spreek af met vrienden, ga daten, of gebruik je zelfvertrouwen op je werk door die ene spannende presentatie in te plannen of te vragen om de salarisverhoging die je sowieso verdient.

Tegelijkertijd schuilt er ook een valkuil in deze zonnige fase. Omdat je je zo krachtig en onoverwinnelijk voelt, is de verleiding groot om teveel te willen doen. Blijf daarom goed voelen waar je grens ligt. De kunst van de zomer is genieten van je energie en zelfvertrouwen, zonder jezelf voorbij te rennen.

Je zomer in een notendop
Hormonen: Oestrogeen bereikt een hoogtepunt, waardoor LH en testosteron ook op het toneel verschijnen. Je voelt je op je best: zelfverzekerd, energiek en sociaal. Je zit in een flow.
Voeding: Je lijf kan nu wat meer hebben, dus lichte en voedzame maaltijden zijn ideaal. Denk aan verse groenten, fruit, vis en volkoren producten. Voeg zonnebloempitten en sesamzaad toe aan je dieet om je progesteron te ondersteunen en je hormoonbalans te reguleren.
Beweging: Dit is hét moment voor intensieve trainingen: hardlopen, HIIT of groepslessen. Je herstelvermogen is sterk, dus je kunt jezelf nét wat meer pushen, #fitgirl!
Productiviteit: Gebruik deze fase om te presenteren, samen te werken en zichtbaar te zijn. Je communicatieve vaardigheden zijn scherp en je enthousiasme werkt aanstekelijk.
Sociale contacten: Dit is je meest bruisende fase: ideaal voor feestjes, dates en quality time met vrienden. Feitelijk probeert je lijf zwanger te raken dus misschien merk je dat intimiteit en seksualiteit een grotere rol gaan spelen.

Herfst: de premenstruatie

Na je zomerse piek, kun je plotseling een verandering in jezelf opmerken: je partner die ineens wel heel irritant ademt, die puppyreclame die je aan het huilen maakt, en wáárom rijden mensen nou nooit eens dóór?! Welkom in je herfst! Of zoals Maisie het noemt: the highway to hell. Voor veel vrouwen is dit de meest voelbare overgang van de cyclus. Waar je de ene dag nog bruisend en zelfverzekerd was, kun je je de volgende dag ineens kritisch, emotioneel of chagrijnig voelen. Erachter komen op welke dag in je cyclus je herfst begint, kan daarom heel waardevol zijn. Voor mij persoonlijk blijkt dit vaak het moment te zijn waarop ik bang ben dat mijn angststoornis/depressie weer terugkomt. Ik kan huilend in de auto zitten, overtuigd dat niemand om me geeft of dat ik niets goed doe. Niet verrassend dus dat de herfst de fase is waarin je innerlijke criticus wakker wordt. Als je nog geen vrienden bent met dat stemmetje in je hoofd, is dit hét moment om ermee in gesprek te gaan. Hoe hard of gemeen die soms ook klinkt, in essentie probeert hij je te beschermen. Door te luisteren in plaats van te vechten, kun je waardevolle inzichten opdoen. Stel jezelf eens de vraag: wat wil mijn innerlijke criticus me eigenlijk vertellen?

Er zit veel kracht in je herfst. Je instinctieve energie komt sterker naar voren: je ziet scherp wat wel en niet werkt in je leven. Je bent extra duidelijk in wat je wél wil en kan beter grenzen stellen. Veel vrouwen ervaren ook een soort nesteldrang in deze fase: de drang om projecten af te ronden of orde te scheppen vóórdat je menstruatie begint, waarin je daar simpelweg geen puf voor hebt. De kunst van de herfst is om mild te blijven voor jezelf, terwijl je de kracht van je eerlijkheid en focus benut.

Je herfst in een notendop
Hormonen: Richting je menstruatie zal je progesteron langzaam weer dalen. Dit kan zorgen voor meer gevoeligheid, stemmingswisselingen en prikkelbaarheid.
Voeding: Stabiliteit is in deze fase belangrijk: kies voor complexe koolhydraten, volkoren producten, eiwitten en magnesiumrijke voeding om klachten te verlichten. Voeg zonnebloempitten en sesamzaad toe aan je dieet om je progesteron te ondersteunen en je hormoonbalans te reguleren.
Beweging: Intensieve sport kan zwaarder vallen. Kies vaker voor yoga, rustige krachttraining of wandelen. Beweging helpt spanning los te laten, maar blijf goed naar je grenzen luisteren.
Productiviteit: Je kritische blik is sterk. Dit is een goede fase om projecten af te ronden of te evalueren. Starten met nieuwe projecten is minder geschikt.
Sociale contacten: Je hebt meer behoefte aan rust en duidelijke grenzen. Zeg vaker nee en kies voor intieme en vertrouwde contacten.

Jouw eigen cyclus ontdekken

Misschien herken jij jezelf niet volledig in de seizoenen zoals ik ze hierboven heb beschreven. Dat is helemaal oké. Er is niets ‘mis’ als jij je in je zomer niet altijd zelfverzekerd en energiek voelt, of als je in je winter juist géén behoefte hebt aan stilte en terugtrekken. Ook hoeft het niet zo te zijn dat ieder seizoen precies een week duurt. Waar de één maar een paar dagen in de zomer doorbrengt, kan de ander zich wel anderhalve week stralend voelen. Daarom heb ik bewust geen vaste dagen/periodes per seizoen genoemd. Het is veel waardevoller om zelf te ontdekken hoe jouw cyclus er voor jou uitziet. Het kan bijvoorbeeld veel inzicht geven om een paar maanden lang dagelijks in een paar steekwoorden bij te houden hoe je je voelt, en zo je persoonlijke cyclushandleiding te creëren.

Tegelijkertijd wil ik je meegeven dat je menstruatiecyclus maar één puzzelstukje is van een groter geheel. Het kan veel inzicht geven en richting bieden, maar het verklaart niet alles. Zie het als een bril waardoor je je lijf beter leert begrijpen en waarmee je zachter naar jezelf kunt kijken, niet als een volledige verklaring van hoe je je voelt.

Heb je het idee dat er hormonaal iets uit balans is of heb je veel last van je menstruatie? Weet dan dat er tegenwoordig verschillende professionals zijn die hierin gespecialiseerd zijn en je kunnen ondersteunen bij het vinden van meer balans, energie en rust. Denk bijvoorbeeld aan menstruatie- of hormooncoaches, vrouwenfysiotherapeuten of medische professionals zoals een huisarts of gynaecoloog.

Herken jij jezelf in de seizoenen van je cyclus? Houd je je cyclus al bij, of zou je dat eens willen proberen? Laat het me weten in de reacties hieronder of stuur me een persoonlijk berichtje. Ik vind het altijd mooi om ervaringen uit te wisselen en samen te ontdekken hoe we vriendelijker met onszelf en ons lijf kunnen omgaan!

Deze blog is geïnspireerd op het boek De Cyclus Strategie (Period Power) van Maisie Hill. Ik deel hier mijn persoonlijke inzichten en ervaringen; het is geen medisch advies. Voor vragen of zorgen rondom je gezondheid raad ik je aan om contact op te nemen met een arts of specialist.